Flesz

***

Wojna

Nadeszła wściekła

w kutych żelazem buciorach

ciężkim spowita dymem

fetorem śmierci nasączona.

Krwią świeżą malowana

głodna i katowana,

by chciwe swe cielsco nasycić.

za życiem ugania.

Przystaje czasem znużona,

taka niczyja.

Załosna.

Osierocona.

Z obliczem bliznami pociętym

milczy podstępnie, by

fanatyczna i nieokiełznana

aroganckim przepychem błyszcząca

zabijać...

w tył głowy strzela

dzieci bezlitośnie męczy

ludzi  żywych grzebie

rannych bagnetem dobija.

Czasem jednak

i łzę bolesną utoczy

kromkę chleba i wody do ust poda

rany śmiertelne uleczy.

Dziwna ona, niezrozumiała.

Zatrwaźająca.

Chciana.

***

Obłudne plotkeczki szemrzą złośliwie

w eleganckim salonie w stylu biedermeier.

Skandaliczny mezalians popełniony

przez wysoko urodzonego szlachcica 

ze zwykłą chłopką szokuje

arystokratyczny światek głębokiej prowincji.

Od czasu do czasu błyska flesz.

Wśród zaproszonych przewija sie postać w czerni

fotografując twarze tych,

którzy natrętnie ustawiają się przed objektywem, i tych,

którzy nieśmiało ukrywają się w półcieniu.

Pod koniec wyśmienitej kolacji podanej na starych srebrach,

goście wznoszą toast na cześć solenizanta.

Obchodzi się urodziny Mariana,

młodego szlachcica ze  znamienitej rodziny. Kończy 25 lat.

Po chóralnym “na zdrowie”,

kryształowe kieliszki roztrzaskują się o lustrzany parkiet.

Impertynenckie dźwięki mandoliny akompaniują melodyjną pieśń.

Marian śpiewa z wyniosłością znane psalmy. Urzeka wszystkich.

Szkarłatny szal kontrastuje z jego urodą

- delikatne oblicze, zaczesane jasne włosy,

melanchnijne szarozielone oczy.

Jego wiersze recytowane z przesadnym patosem

powodują bicie serc bladych panienek.

Po oklaskach, znudzony bierze jabłko i oddala się niepostrzeżenie.

***

Wojenne wiatry burzą jego dotychczasowy świat.

Gubi się, nie wie co robić, nikt nie wie.

Po raz pierwszy przeżywa coś tak odmiennego, tak prawdziwego.

-Muszę coś zrobić-  wyje zrozpaczony,

roztrzaskując o biurko swoją ukochaną mandolinę.

Wstępuje do ruchu młodych rebeliantów

gotowych zrobić coś przeciwko wojnie,

bardziej dla przygody  niż dla ideału.

Niedoświadczeni, ograniczają się do obrzucania kamieniami

niemieckich ciężarówek.

***

- Nasz świat jest skończony. Musimy się ukrywać-

rozpacza matka, całując go w czoło. Jej opuchnięte od łez oczy

srebrzą się cierpieniem w naznaczonej bólem twarzy.

-  “Ad majora natus sum, pamiętaj o tym zawsze, synu” –

poleca ojciec,  obejmując go gorąco w pożegnalnym uścisku.

Przed  rodzinnym dworkiem zajętym przez rząd niemiecki

i przetworzonym na siedzibę gestapo Marian żegna rodziców.

Drżący błysk flesza utrwala ostatni moment

rodziny zniszczonej przez pogrom.

***

- Dzisiaj wszystko u mnie możesz kupić, bo ludzie są teraz na placu.-

 sepleni kulawy żyd za ladą,

gładząc brodę woniejącą cebulą i czosnkiem.

- Daj mi więc bochenek chleba, bańkę mleka i jedno jabłko.

 Masz może jakiegoś papierosa? –

- Mam sześć sztuk całych palmeli. Jak mi zapłacisz długi, są twoje. -

- Tak, tak. Płacę wszystko. – wykrzykuje radośnie Marian

– Rodzice dostarczyli mi trochę pieniędzy.

A więc, co tam dzieje się na placu?

Ukryty za drzwiami, podgląda.

Wśród osób wyznaczonych do aresztowania słyszy nazwiska

niektórych towarzyszy ze  swojej grupy politycznej.

Ogarnięty trwogą wraca do domu.

Wyciąga z szafy golf z kaszmiru

i ulubiony szal ze szkarłatnego jedwabiu.

Drżącymi rękoma owija w starą gazetę ostatnie pamiątki

ze swojej odległej, świętej przeszłości

i zanosi paczkę swoim przyjaciołom.

Znajduje ich ustawionych w szeregu

przed murami swojego starego gimnazjum.

Nadjeżdża ciężarówka.

Wyskakuje z niej czterech hitlerowców w szarozielonych mundurach, 

którzy natychmiast rozstrzeliwują całą grupę.

Marian wstrząśnięty pada na kolana.

***

Bezczelny błysk flesza fotografuje z trzech stron

jego zakrwawioną i siną głowę.

Jakiś głos szczeka:

- sprichst du Deutsch? –

 -was kannst du machen ? -

 - kannst du autofahren? – *

Marian podnosi oczy i jego wzrok

przez moment krzyżuje się ze spojrzeniem gestapowca.

Nigdy nie widział takiego koloru! Zimowe niebo, oblodzony staw.

- Ja - odpowiada - ich spreche Deutsch.-*

W blaszanej misce wodzianka i kawałek czarnego chleba.

Przydzielony przez kogoś koc i miejsce do spania.

Marian nie zapomni nigdy pierwszej nocy w obozie, 

która będzie trwać sześć niekończących się miesięcy

naznaczonych głodem i trwogą.

Nie zdaje sobie sprawy gdzie się znajduje

i z trudem przypomina sobie koszmar swojego schwytania.

- To miejsce będzie zwyczajnym obozem dla więźniów.-

Tłumaczy podczas pierwszego apelu o szóstej rano.

Rozpoczynają rozciągać ogrodzenia z kolczastych drutów,

 budować kuchnie i magazyny.

Marian często jest przydzielany do kancelari jako tłumacz i księgowy.

 Pewnwgo dnia zauważa na podłodze jakiś dokument.

Ryzykując śmiercią bierze z sobą tę kartkę do baraku z której wynika,

 że po ukończeniu budowy obozu w Auschwitz,

świadkowie będą oddaleni.

- A więc znajdujemy się w Auschwitz.

Gdzie to jest? – myśli intensywnie

- Ach tak, Oświęcim, blisko Krakowa.

Tu jest napisane, że nas oddalą, lecz gdzie?

Nigdzie nie jest napisane, dokąd!

Podejrzewa, że to miejsce ukrywa ponury i monstrualny sekret.

 Do czego mają służyć te baraki z długimi i piętrowymi pryczami,

budynki z wysokimi kominami i wielkimi piecami

lub zbiorowe prysznice bez dopływu wody?

***

-Będziemy zlikwidowani wszyscy!

 – szepcze pewnej nocy Józefowi, z którym dzieli pryczę.

- Marian, trzeba stąd uciekać!

Pamiętasz miejsce gdzie możesz się ukrywać?-

-Tak, twoja wieś Krępa. Około 300 km. stąd, w centrum Polski.-

-My jesteśmy rodziną prostą, bardzo biedną, ale cię przyjmą.

 Wiesz, jest nas sześcioro.

 Najmłodsza ma na imię Janina,

najładniejsza panienka z całej okolicy.

Pamiętasz mój partyzancki pseudonim?

-Dąb.-

-Ukradłeś lekarstwa dla ruska?

 Nie jest już w stanie się podnieść, biedaczek. A i węgrzyn się kończy.-

- Tak, zwinąłem coś tam. Trzymaj też jabłko.

Dał mi je Hans, ten oficer co zawsze przymyka oko

 na moje podkradania. Gdyby nie on...-

-O, jak pachnie to jabłko.

W moim sadzie za domem rosło wiele jabłoni.- lamentuje Józef

-Przypomina mi jabłko z moich ostatnich urodzin.- wzdycha Marian.

Pożerają to jabłko chowając głowy pod koc.

Najsmakowitsze, najwspanialsze jabłko jakie jedli w swoim życiu.

Jakiś głos z żydowskim akcentem przerywany gwałtownym kaszlem, błaga.

-I mnie! Jeden kęs! I mnie! Proszę!

Skórka, nasiona, mizerny i suchy listek przyczepiony do ogonka,

wraz z tym ogonkiem zdrewniałym i twardym

 zostały pieczołowicie podzielone i schrupane.

***

W ciemności nocy, zduszony jęk roznosi się boleśnie.

Straszliwa burza trzęsie światem.

Błysk ryczącego pioruna oświetla kościste twarze wyzute z nadziei.

Ich barak nasyca się śmiercią.

Smierć jest tuż obok, ukryta w każdym kącie.

Kiedy siada na krawędzi czyjejś pryczy, woła się strażników.

W barłogu, owinięte plugawym i obskurnym kocem spoczywa ciało.

Towarzysze rzucają ostatnie spojrzenie

na to nieruchome i zniekształcone oblicze.

Granat zaciśniętych ust, czerń wychudzonych policzków,

doły przymkniętych oczu, piszczele rąk i nóg, obdartych od robót dłoni,

 zapadnięty brzuch z żebrami

przecinającymi prawie pergaminową skórę.

 Smierć mglistą spiralą opuszcza pryczę

i swym długim welonem muska myśli obecnych.

Snuje się leniwie po ścianach, wciska się we framugi drzwi,

osiada na podłodze.

Załobny orszak kieruje się do głębokiego dołu.

Na desce, sine ciało. To Józef. 

Jego oczy odzwierciedlają ostatni flesz...

pole kwitnące chabrami i czerwienią maków.

 Tam... będzie zboże, będzie syn, będzie dom.

***

*  -  sprichst du Deutsch? -  znasz niemiecki?

*  -  was kannst du machen? - co umiesz robić?

*  - kannst du autofahren? - umiesz prowadzić samochód?

*  - Ja, ich spreche Deutsch. -  Tak, mówię po niemiecku.

Daniela Karewicz